Interview

Zakarias Larsson: Περήφανα μέλη μιας αξιοπρεπούς κοινωνίας

Ειρήνη Ασημένου –

Η επαφή μου με την Kammari, τον καινούριο χώρο κινηματογραφικής έκφρασης και όχι μόνο στην Λεμεσό, αποτέλεσε μεν μια δημοσιογραφική νόρμα για το nicheflicks, αλλά ήταν στ’ αλήθεια μια νόρμα που βγαίνει εκτός των Κυπριακών συνόρων και ξεκινά από μια παλαιότερη δημιουργική ιδέα, με ρίζες στο Φινλανδικό Ελσίνκι. Όπως θα διαβάσετε παρακάτω, η kammari είναι ένα σταυροδρόμι κινηματογραφικής πορείας. Ένα υπόγειο γκαράζ που λειτουργεί σαν camera obscura, για όσους επιλέξουν να διαβούν την ιστορία της κινηματογραφικής θεωρίας και να βιώσουν από πρώτο χέρι την μαγεία και τον απεριόριστο χώρο και χρόνο μιας κινηματογραφικής αφήγησης. Ο Zakarias Larsson, που είναι ο εμπνευστής και δημιουργός αυτής της ιδέας, συστήνεται και εξηγεί περισσότερα για τον πιο αυθεντικό, κατά την γνώμη μου, χώρο έκφρασης εντός των συνόρων της Κύπρου.

Μίλησε μου για την kammari. Τι την έφερε στην Λεμεσό και τι σημαίνει για σένα;

Η λέξη kammari είναι μια διεθνής λέξη που περιγράφει ένα μικρό δωμάτιο και φέρει αναφορές στην λέξη κάμερα. Οι πρώτες κάμερες «camera obscuras» ήταν σκοτεινά δωμάτια με μια τρύπα στον τοίχο που επέτρεπε στο φως από το εξωτερικό περιβάλλον, να προβάλει τις έξω παραστάσεις στην εσωτερική, απέναντι επιφάνεια. Έτσι, χρειαζόταν να είσαι μέσα στην κάμερα για να δεις την εικόνα. Η λέξη λοιπόν έχει αναφορές στην κινηματογράφηση αλλά και στο σπήλαιο του Πλάτωνα, που κρατά την αμφισβήτηση της ικανότητας μας να βιώσουμε την πραγματικότητα σαν κάτι περισσότερο από αντανακλάσεις στον τοίχο. Πέρα όμως από τον γλωσσικό συμβολισμό, η kammari είναι ένας μικρός χώρος για να βιώσει κάποιος μια εμπειρία και να την συζητήσει, να την αναλύσει και να την κάνει βίωμα.

Αυτό το πρότζεκτ ξεκίνησε στο Ελσίνκι το 2014 σαν ένας χώρος καλλιτεχνικής έκφρασης και φιλοσοφικής έρευνας με την συμμετοχή φιλοσόφων και περφόρμερ όπως τους Lau Lukkarila και τον Niklas Toivakainen. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπήρχε στα σχέδιά μου η Λεμεσός όταν πρώτο ξεκινήσαμε το πρότζεκτ στο Ελσίνκι. Αυτό που με έφερε εδώ ήταν ο έρωτας για μια γυναίκα εκείνο το Καλοκαίρι του 2014.

Για μένα kammari σημαίνει εξερεύνηση. Μια ιδεολογική εξερεύνηση της τεχνολογίας μέσα από την έννοια του τυχαίου. Καινούριες γνωριμίες και συναναστροφές που συμβαίνουν χωρίς κάποιο προκαθορισμένο κοινωνικό πλαίσιο και στέκουν σαν μια ενδιαφέρουσα ανταλλαγή φιλοσοφικών απόψεων που ενισχύουν την καλλιτεχνική έκφραση και δημιουργία.

Πιστεύω ακόμα ότι ένα σημαντικό κομμάτι της κινηματογραφικής θέασης είναι αυτό της εγγύτητας. Φέρνει τους ανθρώπους μαζί ούτως ώστε να υπάρξει μια πιο συλλογική εμπειρία θέασης, ειδικά όταν πρόκειται για ένα πιο πειραματικό θέαμα όπως για παράδειγμα οι σουρεαλιστές δημιουργοί ή ο Tarkovski. Γι αυτό και το σινεμά διαφέρει από την απλή λογοτεχνική ανάγνωση ενός βιβλίου. Το βιβλίο είναι πιο μοναχική εμπειρία. Γι αυτό και πιστεύω πως ο κόσμος πρέπει να επιστρέψει στις κινηματογραφικές αίθουσες και να αφήσει τις οθόνες του tablet ή του laptop.

Γιατί πιστεύεις ότι κάποιος θα έπρεπε να ασχοληθεί με τον κινηματογράφο, είτε σαν θεατής είτε σαν δημιουργός ή θεωρητικός;

Ο κινηματογράφος ενέχει μια υπέροχη φιλοσοφική δυνατότητα. Μπορεί να προσφέρει ιδέες συλλογικού οράματος και ταυτόχρονα επιτρέπει στον καθ’ ένα να βγει από αυτό και να το κοιτάξει με μια πιο κριτική σκοπιά, να το συζητήσει και να εξελιχθεί. Μπορεί να αποτελέσει μια δυνατή πρόκληση για κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα σκέψης που μας κρατούν κολλημένους σε ξεπερασμένες συνήθειες. Με το άτομο να είναι πάντα το επίκεντρο ενός φιλμ και όχι μια φορμαλιστικά κατασκευασμένη πειραματική εικόνα, πιστεύω ότι οι ταινίες μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για μια πιο ολοκληρωτική θέαση του ανθρώπου, ατόφιου μέσα στις καθημερινές του συνήθειες. Αυτή η κριτική απόσταση μπορεί να φωτίσει μικρές ρωγμές στην απτή καθημερινότητα όπου κρύβονται αποκαλυπτικές αλήθειες, που δίνουν μεγαλύτερη αξιακή υπόσταση σε σχέση με την φορμαλιστική μέθοδο του μοντάζ. Αυτή ήταν με λίγα λόγια και η ειδοποιός διαφορά μεταξύ των θεωριών Bazin και Εisenstein.

Σαν θεωρητικός κινηματογράφου, θα έλεγα ότι ο πιο σημαντικός λόγος για να ασχοληθεί κάποιος θεωρητικά με τον κινηματογράφο, είναι η γραπτή και θεωρητική κριτική σκέψη που οπωσδήποτε αμβλύνει, δομεί και προκαλεί την υποκειμενική αντίληψη θέασης ενός δημιουργικού καλλιτεχνικού έργου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μπορεί κανείς να δει την πολιτική επέκταση της πραγματικότητας να γίνεται πιο εμφανής. Πολιτική φυσικά, όχι με την έννοια της ιδεολογίας στην πολιτική αλλά με την έννοια της αμοιβαίας καθημερινής πραγματικότητας που περιλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη εμπειρία και απαιτεί ενεργή συμμετοχή.

Υπάρχει κάποιο παράδειγμα δημιουργού που συγκεντρώνει όλες αυτές τις αξίες που περιγράφεις;

Είναι σίγουρα περισσότεροι από ένας. Δεν μπορώ να τους βάλω σε ιεραρχία προτεραιότητας. Θα αναφέρω κάποιους από τους πιο σημαντικούς όπως Luis Bunuel, Jean Vigo, Marcel Carne, Pasolini, Ernst Lubitsch και Pirjo Honkasalo και θα ξεχωρίσω με υποκειμενικά κριτήρια τον Aki Kaurismaki. Δεν θα ήμουν εδώ που είμαι σήμερα χωρίς τις ταινίες του. Έχει δημιουργήσει έναν κόσμο, μια ελπιδοφόρα γη, όπου τα άτομα έχουν ξεχωριστή, έμφυτη ύπαρξη. Ένα στυλ, όχι με την επιφανειακή έννοια του όρου, αλλά με την έννοια του πώς να είναι κάποιος. Εκεί μπορώ να καταφεύγω όταν νιώθω αυτή την απόγνωση που δημιουργεί το κενό της μη ταύτισης με το περιβάλλον, ή τον επερχόμενο καταναλωτισμό που αδειάζει πάντα την ουσία από ότι έχει μείνει από την τοπική κουλτούρα. Οι ταινίες του είναι μια ακραία κριτική του Αμερικάνικου καταναλωτισμού που είχε επιβληθεί στο Ελσίνκι κατά την δεκαετία του ‘80. Μιας νοοτροπίας που βασίζεται στο να πετύχει κάποιος εύκολα την ευδαιμονία. Βρίσκω αυτή την νοοτροπία προβληματική για οποιαδήποτε κοινωνία. Για μένα ο Kaurismaki, έχει αποδείξει ότι ένας αγώνας για αξιοπρεπή κόσμο είναι απαραίτητος .

Θα μπορούσε η εκπαίδευση τόσο για τον κινηματογράφο όσο για οποιαδήποτε άλλη θεωρία να βοηθήσει σ’ αυτόν τον αγώνα;

Πιστεύω πως είναι απαραίτητη η μόρφωση ναι. Βέβαια τα πανεπιστημιακά ιδρύματα έχουν γίνει αρκετά τυποποιημένα όσον αφορά την γνώση. Έχω κι εγώ Μεταπτυχιακό από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου αλλά πιστεύω ότι η απόκτηση γνώσης εναπόκειται στον καθ’ ένα ξεχωριστά για να μην καταλήξει να είναι απλά ένα τυποποιημένο προϊόν αυτών των ιδρυμάτων. Η kammari είναι και μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης της κινηματογραφικής γνώσης, όσον αφορά πάντα το δικό μου κομμάτι εδώ στην Κύπρο. Επαφή, συζήτηση, δημιουργία.

updates για τον χώρο μπορείτε να βρείτε εδώ : https://www.facebook.com/KammariLimassol/

Περισσοτερες πληροφοριες εδω : limassol.kammari.org