Film of the Day

Ray&Liz: Ένα όμορφο αποτύπωμα μιας αλλόκοτης σχέσης

Ειρήνη Ασημένου –

Ray & Liz (2018)

Σκηνοθεσία: Richard Billingham Σενάριο: Richard Billingham Ηθοποιοί: Richard Ashton, Jamie-Lee Beacher, MIchelle Bonnard, Sam Gittins Χώρα: Ηνωμένο Βασίλειο Είδος: Δράμα

Ο Βρετανός Richard Billingham, σκηνοθέτης του Ray and Liz (2018), που προβάλλεται στο φετινό Cyprus Film Days, αφηγείται  με ένα παράδοξο σύμπλεγμα νοσταλγίας και αποτροπής, την παιδική ηλικία του ίδιου και του αδερφού του, Jason, μέσα από ένα σχεδόν δίωρο φωτογραφικό άλμπουμ που σίγουρα τραβά το ενδιαφέρον και δίνει μαθήματα φωτογραφικής υπεροχής.

Ο Billingham δεν προσπαθεί να κατηγορήσει ή να εξιλεώσει τους γονείς του. Αντιθέτως, δίνει μια ειλικρινή φωτογραφική αποτύπωση της αλήθειας με μία ταινία γυρισμένη με φιλμ, γιατί όπως έχει εξηγήσει ο ίδιος σε συνέντευξη του, το φιλμ δουλεύει πολύ καλύτερα με τις παλιότερες επιφάνειες και το ξύλο. Και τα δύο υλικά κατακλύζουν το κάδρο του σαν σκηνικό σε θεατρικό σανίδι και συντείνουν στην δημιουργία μιας πιο αναμνησιακής εξιστόρησης, σε συνδυασμό με το εξωστρεφές χτίσιμο των δύο κύριων χαρακτήρων, όπως ακριβώς αποτυπώνονται οι εικόνες δύο ενηλίκων στα μάτια ενός παιδιού. Η Liz, η μητέρα, είναι μια υπέρβαρη, οξύθυμη γυναικεία παρουσία που καπνίζει, γίνεται βίαια, τόσο φυσικά όσο και λεκτικά, -υπάρχουν σημεία στην ταινία που χαρακτηρίζεται ως «γκεστάπο»- είναι γεμάτη tattoo και απορροφάται πολύ σε δραστηριότητες που δεν έχουν να κάνουν με το μεγάλωμα των παιδιών της, όπως για παράδειγμα τα παζλ ή το κέντημα. Ο Ray από την άλλη, ο πατέρας, παρουσιάζεται άβουλος, αλκοολικός και εθισμένος σε homemade brew. Βασίζεται στα επιδόματα και την κοινωνική μέριμνα για να συντηρήσει την οικογένεια του αλλά και τον εθισμό του. Οι πρώτες σκηνές του φιλμ αποτελούν μια, δίχως φίλτρα, κατάθεση της πραγματικής φύσης του από τον γιο του, Billingham και συνάμα κάποιες από τις πιο ποιητικές σεκάνς του φεστιβάλ μέχρι τώρα, για έναν άνθρωπο που ζει για τον εθισμό του με τόση χάρη ώστε να μας γίνει συμπαθής. Το τελετουργικό με τις τρεις μπουκάλες σπιτικής μπύρας από τον Sid, το παιδί για όλες τις δουλειές όταν πια τον έχουν εγκαταλείψει όλοι, θυμίζει Κυριακάτικο προσκύνημα κάποιου Θεού και είναι ένας από τους πολλούς παραλληλισμούς που γίνονται κατά την διάρκεια των 107 λεπτών διάρκειας της ταινίας, που μας μπάζουν στην αθωότητα μιας παιδικής ανάμνησης έτσι ακριβώς όπως της πρέπει να απεικονιστεί.

Τα πολύ κοντινά πλάνα στους κεντρικούς χαρακτήρες και ιδιαίτερα στον θείο των παιδιών που παραπέμπει ελαφρώς σε κωμικούς τύπου Benny Hill, δίνουν στην ιστορία έναν σατυρικό τόνο για τους οικογενειακούς θεσμούς της Μεγάλης Βρετανίας του 1980 ενώ σε συνδυασμό με την υπερβολή προσδίδουν έναν πιο θεατρικό χαρακτήρα μαύρης κωμωδίας. Ο Richard Billingham έχει σκηνοθετήσει αρκετά short films με πιο γνωστό του το Fishtank (1998) αλλά είναι πιο γνωστός ως φωτογράφος. Έχει μάλιστα βραβευτεί με το Citibank Private bank photography prize το 1997, και έχει εκδώσει αρκετές φωτογραφικές συλλογές με θέμα την οικογένεια του και όχι μόνο. Μια απ’ αυτές είναι και το Ray’s a laugh το 1996.

Το Ray and Liz είναι μια πολύ όμορφη ταινία με στατικά πλάνα που καθηλώνουν όμορφα τον χρόνο και εναλλάσσονται πολύ αρμονικά με τις σκηνικές αφηγήσεις, σε ένα σύνολο που ενώ αφηγείται δραματικά γεγονότα, φαίνεται να έχει γίνει με νοσταλγική παιδική διάθεση. Προκαλεί στο τέλος του, ακριβώς αυτή την αίσθηση που έχει κανείς όταν φεύγει από μια παράσταση τσίρκου, μια χαρμόσυνη λύπη που δεν παύει να αφήνει αυτό το σπάνιο αποτύπωμα που μόνο μια καλή ταινία μπορεί να πετύχει.